De historicus Alexandra Nagel publiceerde haar biografie van Julius Spier in februari 2026 bij Uitgeverij Balans in Amsterdam. Het belang van Julius Spier voor het leven van Etty Hillesum in de periode 1941-1942 kan moeilijk overschat worden. Dit is voor de lezeressen en lezers van Hillesums dagboeken en de brieven geen nieuws. Zij weten ook dat in de eerste decennia na de publicatie van Hillesums dagboeken zijn rol overwegend negatief werd beoordeeld en dat hij en zijn werk niet zelden werden verguisd en geridiculiseerd. En zeker niet alleen in Nederland. Hier volgt van de biografie een signalement.
De opzet van de biografie
Passend bij de beschrijving van een mensenleven heeft het boek een chronologische structuur. Het verhaal van Spiers leven speelde zich grotendeels in drie steden af :
1887-1928: Frankfurt am Main
1929-1938: Berlijn
1939-1942: Amsterdam.
De 41 jaren in Frankfurt krijgt vorm in twee hoofdstukken. De Berlijnse periode omvatte negen jaar en werd afgesloten met zijn vertrek naar Amsterdam. De beschrijving van de bijna vier jaar dat Spier in Amsterdam woonde zijn voor de Hillesum-geïnteresseerden belangrijke lectuur. De drie delen van het boek worden onderverdeeld in respectievelijk twee, drie en nog eens drie hoofdstukken. Daarop volgt een Epiloog van tien pagina’s. Het apparaat bestaat uit de Eindnoten, een Bibliografie en een gedetailleerd Personenregister. In de biografie vindt met een katern van 19 zwart/wit foto’s tussen de pagina’s 160 en 161. De meeste foto’s, inclusief de twintigste op de omslag, zullen de lezers onbekend zijn. Zie hier de Inhoudsopgave.
Het gangbare beeld van Julius Spier
In haar Voorwoord gaat Nagel in op het thema ‘Spier = charlatan’. Zij citeert twee opmerkingen van Hans Warren uit zijn bespreking van december 1986 van Hillesums nagelaten werken: ‘Haar dwepen met de twijfelachtige figuur van Julius Spier is verbazingwekkend.’ En: ‘Een specialist in de niet bepaald edele handleeskunde, een charlatan, een handig verleider van vele vrouwen.’ (p. 10) Ook de receptie van Spiers in 1944 verschenen boek The Hands of Children was vooral negatief. Ook in dit verband citeert Nagel twee reacties: één uit 1945 in een Australische krant, en de andere in het dagblad Trouw in maart 1983.
De biografe preciseert dat zij haar onderzoek naar Julius Spier en zijn werk niet was begonnen vanuit de optiek van een Hillesum lezeres. Het zou een artikel worden in een reeks over Joodse handlezers, maar mondde in 2020 in een omvangrijke en gedegen dissertatie. Op de daarin bijeengebrachte gegevens is de hier gesignaleerde biografie gebaseerd.
Uit dit boek kan men leren te onderscheiden tussen het werk van iemand als Julius Spier en de handleespraktijken beoefend aan de tafeltjes op het beroemde piazza Navona in Rome. Een boek dat de lezer helpt zich van een sterotypisch beeld te bevrijden, is meer dan welkom.
Aantekeningen bij Biografie van Julius Spier gepubliceerd in 2026 in Amsterdam
- Zie hier de website van Uitgeverij Balans voor bestelinformatie.
- Zie voor gegevens over Alexandra Nagel haar Auteurspagina op deze website met een profiel en een overzicht van haar publicaties.
- En dit artikel over hetzelfde onderwerp op deze website.
Recente reacties